کشف دو منشأ سلولی متفاوت در شکل‌گیری مغز توسط محققان استنفورد
دانشمندان استنفورد با ردیابی سلول‌های بنیادین دریافتند که لوله عصبی از دو دسته سلول متمایز تشکیل شده که این کشف مدل‌های کلاسیک جنین‌شناسی را تغییر می‌دهد.
دانشمندان دانشگاه استنفورد در تحقیقات اخیر خود که نتایج آن در مجله نیچر نوروساینس منتشر شده، متوجه شدند که لوله عصبی در دوران جنینی تنها از یک منبع واحد تغذیه نمی‌شود. این تیم پژوهشی با ردیابی دقیق سلول‌های بنیادین دریافتند که دو دسته متمایز از سلول‌های پیش‌ساز در کناره‌های لوله عصبی وجود دارند که هر کدام وظیفه ساخت بخش‌های خاصی از سیستم عصبی مرکزی را بر عهده می‌گیرند. این یافته، مدل‌های کلاسیک جنین‌شناسی را که بر پایه یکنواختی سلول‌های اولیه استوار بود، با پرسش‌های جدی روبه‌رو می‌کند.
تفاوت در رفتار و سرنوشت سلول‌ها
در این مطالعه مشخص شد که این دو گروه سلولی نه تنها از نظر مکانی جدا هستند، بلکه زمان‌بندی فعالیت آن‌ها نیز با یکدیگر فرق دارد. یک گروه با سرعت بیشتری تقسیم شده و لایه‌های بیرونی مغز را پی‌ریزی می‌کند، در حالی که گروه دوم با ریتمی آرام‌تر، مسئولیت تولید ساختارهای داخلی و پشتیبان را بر عهده می‌گیرد. این جداسازی عملکردی نشان می‌دهد که مغز از همان ابتدای تشکیل، یک نقشه مهندسی‌شده دوگانه را دنبال می‌کند. اگر یکی از این دو منبع دچار اختلال شود، منبع دیگر به تنهایی نمی‌تواند جای خالی آن را پر کند و همین موضوع باعث بروز ناهنجاری‌های ساختاری می‌شود.
ردیابی اختلالات مادرزادی از زاویه‌ای نو
تا پیش از این، بسیاری از نقص‌های عصبی هنگام تولد به عنوان یک خطای کلی در تقسیم سلولی شناخته می‌شدند. اکنون با شناسایی این دو مسیر موازی، پزشکان می‌توانند منشأ دقیق برخی بیماری‌ها را در یکی از این دو گروه سلولی جست‌وجو کنند. برای مثال، اگر در رشد قشر مغز مشکلی پیش بیاید، احتمالاً اختلال در سلول‌های پیش‌ساز گروه اول رخ داده است. این تفکیک به محققان کمک می‌کند تا در آینده روش‌های درمانی هدفمندتری برای ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده پیدا کنند.
محدودیت‌های فعلی و گام‌های بعدی
با وجود این پیشرفت، آزمایش‌ها فعلاً روی مدل‌های آزمایشگاهی انجام شده و تعمیم دقیق آن به تمام مراحل رشد مغز انسان نیازمند زمان و بررسی‌های تکمیلی است. فرآیند تبدیل این دانش به پروتکل‌های درمانی، مسیری طولانی در پیش دارد و نباید انتظار داشت که در کوتاه‌مدت تغییری در شیوه‌های جراحی یا دارویی ایجاد شود. محققان انتظار دارند در مراحل بعدی، سیگنال‌های شیمیایی که باعث هدایت این دو گروه سلولی می‌شوند را شناسایی کنند.
منبع: med.stanford.edu